Tolken voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Wanneer woorden niet vanzelfsprekend zijn

Werk je als tolk in de zorg? Dan is de kans groot dat je te maken krijgt met cliënten met niet-aangeboren hersenletsel. Tolken bij mensen met taalstoornissen is niet hetzelfde als tolken in een regulier zorggesprek. Het vraagt scherp rolbewustzijn, flexibiliteit en goede afstemming met de behandelaar. In dit webinar leer je de verschillen herkennen tussen afasie, cognitieve communicatiestoornissen en dementie, en ontdek je wat dat concreet betekent voor jouw tolkwerk.

Deel 1 – Herken taalstoornissen na NAH

Bij afasie zie je verstoringen in de taal zelf. Je leert signalen herkennen zoals:

• klankversprekingen (krant in plaats van kaart);
• betekenisverwante versprekingen (lachen in plaats van huilen);
• nieuwe, niet-bestaande woorden (tingelbengel in plaats van wekker);
• problemen in de zinsbouw (telegramstijl of juist lange, onsamenhangende zinnen); en
• problemen met het begrijpen van gesproken taal.

Je ontdekt hoe deze kenmerken jouw werk beïnvloeden: wat tolk je letterlijk, wat niet, en hoe blijf je zorgvuldig zonder het proces te verstoren?

Bij cognitieve communicatiestoornissen gaat het minder om taalvorm en meer om taalgebruik. Je kunt te maken krijgen met cliënten die moeite hebben met passend of relevant taalgebruik, figuurlijke taal letterlijk nemen, of humor of impliciete boodschappen niet begrijpen. Dit vraagt van jou als tolk extra alertheid op context en bedoeling.

Bij dementie speelt geheugenverlies een centrale rol, samen met achteruitgang in andere cognitieve functies. Je merkt dit bijvoorbeeld in het volgen van gesprekken, herhalingen of het kwijtraken van de draad. Je leert hoe je hier professioneel mee omgaat zonder je rol te overschrijden.

Waar mogelijk worden geluidsfragmenten gebruikt, zodat je de kenmerken niet alleen theoretisch begrijpt, maar ook daadwerkelijk hoort en leert herkennen.

Deel 2 – Tolken in de revalidatie: wat vraagt dat van jou?

Je ontdekt waarom het doel van de situatie bepalend is voor jouw werkwijze:

• Tijdens een taaltest tolk je uiterst precies en neutraal. Iedere toevoeging of nuance kan invloed hebben op de testresultaten.
• Tijdens een begeleidend gesprek is er meer ruimte voor interactie en relationele afstemming, terwijl je tegelijkertijd je professionele grenzen bewaakt.

We bespreken concreet:

• hoe je je rol helder afbakent;
• welke ethische dilemma’s je kunt tegenkomen;
• waar je alert op moet zijn bij diagnostiek; en
• welke valkuilen specifiek spelen bij het tolken van taalstoornissen.

Na dit webinar kijk je met andere ogen naar deze doelgroep. Je begrijpt beter wat er gebeurt in de communicatie en hoe jij daar als tolk professioneel, zorgvuldig en zelfverzekerd op kunt inspelen.